Rząd angielski..

Danie dnia

"Rząd angielski posyłał coraz więcej agentów do Persji i Turkmenii, prowadził tam przy ich pomocy wywiad wojskowo-polityczny i dążył do zmobilizowania przeciw Rosji wszystkich władców muzułmańskich tego rejonu — od Jakuba-bega i feudałów turkmeńskich do szacha perskiego. Jednocześ­nie rząd Disraelego podjął przygotowania do całkowitego ujarzmienia Afganistanu. Pragnął on porozumieć się w tej sprawie z Rosją. W związku ze wspólnym wystąpieniem Rosji i Anglii przeciw Niemcom w maju 1875 r. nastąpiło między nimi zbliżenie, co nie przeszkadzało im oczywiście kon­tynuować intryg w Persji, Turkmenii i zachodnich Chinach. „Nic nie może przeszkodzić Rosji i Anglii porozumieć się ze sobą w Azji" 14 — oznajmił 13 maja 1875 r. lord Derby, minister spraw zagranicznych w gabinecie Disraelego, ambasadorowi rosyjskiemu Szuwałowowi. We­dług słów lorda Derby'ego „starczy tam miejsca dla obu". Lecz proponując porozumienie, konserwatywny rząd angielski odrzu­cał ideę „buforu" jako bazy układów, proponował przejść do bezpośred­niego podziału Azji Środkowej. Nowy gabinet brytyjski odmówił w isto­cie rzeczy uznania niezależności Afganistanu i w październiku 1875 r. oświadczył, że zachowuje w stosunku do tego państwa całkowitą swo­bodę działania. "

Tekst zaczerpnięty z "Historia dyplomacji 1871-1914" wyd. Książka i Wiedza; rok 1972